Καλώς ορίσατε στην Κάρυστο

ΤΟ  ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ  ΚΑΡΥΣΤΟΥ
και η Διαθήκη του Ι. Κότσικα

Του Παναγιώτη Ελευθ. Μπουρνέλου
Εφημερίδα Προοδευτική Εύβοια
Πέμπτη 21 Ιανουαρίου 1982

Όταν ύστερα από ένα ωραίο ταξείδι, με το πλοίο που έρχεται από τη Ραφήνα στην ωραία Κάρυστο, βρεθεί κανείς στην κεντρική πλατεία της πόλης και στρέψει το βλέμμα του προς το βορρά,  θα αντικρύσει το μεγαλόπρεπο νεοκλασσικό κτίριο, το Δημαρχιακό κατάστημα, που δεσπόζει πάνω σ’ όλη την πόλη και που έχει ανεγερθεί από το κληροδότημα του αείμνηστου μεγάλου ευεργέτη της Καρύστου Ιωάννου Πολυχρονίου Κότσικα.
Η διαθήκη του μεγάλου ευεργέτη, με πολλές δωρεές για εθνικούς σκοπούς, δημοσιεύτηκε από το Ελληνικό Προξενείο της Αλεξανδρείας στις 22 Αυγούστου 1880.
Το κτίριο αυτό με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών, που δημοσιεύθηκε στις 15 Ιουνίου 1979, έχει χαρακτηριστεί σαν έργο τέχνης που χρειάζεται ειδική προστασία γιατί πρόκειται για αξιόλογο νεοκλασσικό κτίριο που η γενική μορφή του και τα επί μέρους αρχιτεκτονικά και μορφολογικά στοιχεία του συνθέτουν τυπικό δείγνα δημόσιου κτιρίου του περασμένου αιώνα.
Αλλά ας αρχίσουμε από την κατασκευή του: «Η ανέγερσις εν τη πρωτευούση του Δήμου Καρύστου δημοτικων καταστημάτων, εκ του κληροδοτήματος του αειμνήστου Ιωάννου Κότσικα, κατά το υπό του εργοδηγού Ποθητού Καμάρα συνταχθέντα σχεδιαγράμματα …».
Τo κτίριο κατασκεύασε ο Νικόλαος Γερμανός, εργολάβος δημοσίων έργων, από τη Χαλκίδα και ο προϋπολογισμός δαπάνης του έργου ήταν δρχ. 60.950 και 38% της εποχής.
Τη θέση του κτιρίου είχαν επιλέξει από τότε που έκαναν το αρχικό σχέδιο της πόλεως Καρύστου, το 1842, οι μηχανικοί Λουδοβίκος Ράγκος, Συνταγματάρχης του Μηχανικού και ο Βαυαρός Μπίρμπαχ.
Το κτίριο παρεδόθη το 1896 στη δημοτική αρχή Καρύστου και απότε έγινε η στέγαση του Δημαρχείου Καρύστου, στη νοτιοδυτική πτέρυγα, του Ειρηνοδικείου Καρύστου, στη νοτιοανατολική πλευρά και της Αστυνομίας Καρύστου, στη βόρεια πλευρά του οικοδομήματος.
Το Δημαρχείο και το Ειρηνοδικείο εξακολουθούν να στεγάζονται στο κτίριο αυτό. Το Αστυνομικό Τμήμα όμως μετεφέρθη από το 1963 σε κτίριο που χτίστηκε για το σκοπό αυτό.
Στα γραφεία του Δημαρχείου στεγάζονται, από πολλά χρόνια, το Ληξιαρχείο Καρύστου, το Ίδρυμα Δωρεάς Κότσικα, η Επιτροπή Κοινωφελών Έργων του Ιδρύματος Κότσικα, το Ίδρυμα Κ. Γιοκαλά, το Μπουρνιάδειον Ίδρυμα, το Ίδρυμα Νικολάου Κ. Γουναροπούλου και το Ίδρυμα Κυβέλης Γεωργ. Μπουρνιά. Παλαιότερα και το Λιμενικό Ταμείο Καρύστου. Μέχρι πέρυσι στεγαζόταν και το Γραφείο Γεωργικής Αναπτύξεως Καρύστου, ενώ κατά τη διάρκεια της κατοχής είχε στεγαστεί στο Δημαρχείο και το Ταχυδρομείο Καρύστου, όταν οι Γερμανοί το έδιωξαν από το κτίριο που στεγαζόταν μέχρι τότε, της Αρίστης Λουλούδη, στην  λεωφόρο Κριεζώτου.
Το δημοτικό αυτό κατάστημα έχει ανεγερθεί στο υπ’ αριθ. 20 οικοδομικό τετράγωνο του αρχικού σχεδίου της πόλεως Καρύστου και έχει πλάτος 34 μέτρα (νότια και βόρεια πλευρά) και μήκος 48 μέτρα (ανατολική και δυτική πλευρά). Το κτίριο έχει διαστάσεις 20Χ26 μέτρα. Έχει εσωτερικό αίθριο, 6,30Χ7,80 μέτρα και μία μεγαλοπρεπή είσοδο 3,75Χ7,70 μέτρα. Η στέγη του είναι τετράκλινη, εντυπωσιακή, σε σχήμα ορθογώνιο, στολίζεται με κεραμίδια Βυζαντινού τύπου και ακροκέραμα διακοσμητικά. Αποτελείται από εννέα γραφεία, δύο αίθουσες συνεδριάσεων (μία του Δημοτικού Συμβουλίου και μία του Ειρηνοδικείου) και τέσσερις εισόδους. Το ύψος κάθε χώρου από αυτούς είναι πέντε μέτρα.
Πίσω από το κυρίως κτίριο, στον περίβολο, υπάρχουν δύο βοηθητικοί χώροι, που χτίστηκαν τότε, διαστάσεων, ό ένας 3Χ5 ,5 μ. και ο άλλος 2Χ5 μ. και ένας τρίτος, που χτίστηκε προ του 1940 με διαστάσεις 7Χ5,5 μ.
Το οικοδομικό αυτό τετράγωνο που ευρίσκεται βορειοδυτικά του επιβλητικού Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου, αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας, του θαυματουργού, πολιούχου της Καρύστου, περιβάλλεται από τιε οδούς Ιωάννου Κότσικα, ανατολικά, Διονυσίου, βόρεια, Ιωάννου Κότσικα, δυτικά και από τη λεωφόρο Ελλήνων Αμερικής, νότια. Η οδός Ιωάννου Κότσικα αρχίζει πίσω από την Κεντρική Πλατεία και οδηγεί προς τον βορρά. Διχάζεται, περικλείει το δημαρχιακό χώρο και ενώνεται πάλι μετά από αυτόν. Το Δημαρχείο λοιπόν έχει ανεγερθεί σε δεσπόζουσα θέση, όπως είπαμε, ό πως φαίνεται στο ωραίο σχέδιο της πόλεως Καρύστου.
Για την ανέγερσή του χρησιμοποιήθηκαν ντόπια υλικά και μάλιστα μάρμαρα Καρύστου και Καρυστινές πλάκες.
Το κτίριο γύρω – γύρω το περιβάλλει μεγάλη αυλή, που την περικλείει σιδερένιο ωραίο κιγκλίδωμα της εποχής εκείνης. Οι αυλές, εσωτερικές και εξωτερικές, είναι στρωμένες από γκρίζο Καρυστινό σχιστόλιθο. Οι σκάλες που οδηγούν από τη λεωφόρο Ελλήνων Αμερικής προς το κτίριο του Δημαρχείου και από το προαύλιο προς το αίθριο, είναι και αυτές από Καρυστινά μάρμαρα. Η μεγαλόπρεπη είσοδος και τα ψηλά παράθυρα γύρω από τα κτίρια, πλαισιώνονται με ωραία γκριζόλευκα επίσης Καρυστινά μάρμαρα, παρά δε το πέρασμα ενενήντα χρόνων, διατηρούνται σε άριστη κατάσταση.